ประเพณีปอยส่างลอง

poisanglong

งานประเพณีปอยส่างลอง หรือในอีกชื่อหนึ่ง ประเพณีบวชลูกแก้ว เป็นประเพณีการบวชเณรให้กับบุตรหลานตามธรรมเนียมปฏิบัติของชาวไทยใหญ่ ที่อยู่ในจังหวัดแม่ฮ่องสอน ได้ใช้เวลาว่างศึกษาพระธรรมคำสอนขององค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ในช่วงเดือนมีนาคม –  เดือนเมษายนของทุกปี

คำว่า ปอย แปลได้ว่า งาน  ส่วนคำว่า ส่าง จะหมายถึง พระหรือเณร และ ลอง แปลว่า ราชา กษัตริย์ หรือเกี่ยวกับพระเจ้าแผ่นดิน เมื่อนำคำ ๓ คำนี้มารวมกัน จะหมายถึง งานบวชพระหรือเณรของเด็กๆ ที่แต่งกายคล้ายราชา

ส่วนที่จัดงานในช่วงเดือนมีนาคม – เดือนเมษายนของทุกปีก็เพราะว่าเป็นช่วงเวลาหลังเก็บเกี่ยวข้าวในนา ว่างเว้นจากการทำนา ทำไร่

p16pohun1v38mbl61to21qn71onb3

ความเชื่อหรือที่มาของประเพณีบวชเณรนี้ มาจาก ๒ ความเชื่อด้วยกัน

ความเชื่อแรก ว่ากันว่าประเพณีปอยส่างลองเป็นประเพณีเลียนแบบเมื่อครั้งเจ้าชายสิทธัตถะหนีออกจากเมืองเพื่อออกผนวช ทั้งในเครื่องทรงกษัตริย์พร้อมนายฉันนะ  ประเพณีบวชลูกแก้วจึงมีการแต่งองค์ทรงเครื่องให้กับเด็กๆ ผู้ชายให้คล้ายกับเจ้าชาย และมีตะแป หรือพ่อส้าน แม่ส้านคอยรับใช้ดูแลใกล้ชิด คอยแต่งตัว แต่งหน้าให้กับส่างลอง และยอมให้ขี่คอไปไหนต่อไหนได้

อีกความเชื่อหนึ่งมาจากเรื่องราวในพุทธประวัติ เมื่อพระเจ้าอาชาตศัตรู โอรสของพระเจ้าพิมพิสารถูกพระเจ้าเทวทัตยุแหย่ให้กักขังพระบิดาของตนเองไว้ ต่อมาเกิดสำนึกผิดต่อสิ่งที่กระทำต่อบิดาของตนเองจึงนำเรื่องกราบทูลต่อองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า และได้คำแนะนำกลับมาว่า ให้นำลูกหลานของตัวเองมาบวชเรียน เพื่อให้โทษหนักผ่อนให้เป็นเบาได้

19

สำหรับประเพณีปอยส่างลองนี้กินเวลาในการจัดงานประมาณ ๓ วัน คือ

วันแรก เรียกว่าวันแห่ส่างลอง เด็กชาย (ในวันนี้จะถูกเรียกว่า ส่างลอง) ที่เตรียมตัวจะบวชเณรจะเข้าพิธีโกนผมแต่ไม่โกนคิ้ว (ตามธรรมเนียมของพระพม่าที่จะไม่โกนคิ้ว) มีการแต่งหน้าทาปาก สวมเสื้อผ้าสวยงาม สวมถุงเท้ายาว นุ่งผ้าโสร่งและโพกผ้าตามแบบพม่า ประดับด้วยมวยผมของบรรพบุรุษที่เก็บรักษาไว้ แล้วตกแต่งด้วยดอกไม้ จากนั้นจะนำเด็กชายไปขอขมา และรับศีลรับพรจากญาติผู้ใหญ่

วันแห่ครัวหลู จะเป็นวันที่สอง ในวันนี้จะมีการแห่ส่างลองพร้อมเครื่องไทยทานจากวัดไปตามถนนหนทาง โดยให้ส่างลองขี่ม้าหรือขี่คอพี่เลี้ยงแทน มีกลดทองแบบพม่ากันบังแดดให้ ในช่วงเย็นๆ จะมีพิธีเรียกขวัญส่างลอง  กลางคืนมีการแสดงมหรสพสมโภชตามประเพณี

วันที่ ๓   วันข่ามส่าง วันนี้ส่างลองจะเข้าพิธีบรรพชาเป็นสามเณร ซึ่งตลอดสามวันที่จัดงาน มีข้อห้ามสำคัญข้อหนึ่งว่า ห้ามให้เท้าของส่างลองแตะพื้นเด็ดขาด ถ้าจะไปไหนให้พ่อ พี่หรือญาติที่เป็นผู้ชายเอาขี่คอแทน และจะมีตะแปหรือคนคอยกางร่มให้ตลอดเวลาอีกด้วย